CHAD

Na portalu internetowym „Medycyna praktyczna. Zdrowie psychiczne” <html>https://psychiatria.mp.pl/choroby/69890,choroba-afektywna-dwubiegunowa</html> można znaleźć bardzo dobry artykuł nt. choroby afektywnej dwubiegunowej autorstwa dr n. med. Joanny Borowieckiej-Kluzy i dr n. med. Marcina Siwka. Artykuł ten wyjaśnia: czym jest choroba afektywna dwubiegunowa, jakie są jej objawy, jak często występuje, jakie są przyczyny choroby, jak lekarz ustala rozpoznanie. Wyjaśnia też podstawowe pojęcia związane z tą chorobą. Zainteresowanych odsyłamy do lektury całego tekstu.
Choroba afektywna dwubiegunowa
to druga co do częstości przyczyna niezdolności do pracy z powodów psychiatrycznych. Nazywana też zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym a w przeszłości chorobą lub psychozą maniakalno-depresyjną czy cyklofrenią. Charakteryzuje się występowaniem epizodów depresji, manii/hipomanii lub epizodów mieszanych.
Epizod depresyjny. Przejawia się stopniowo obniżającym się nastrojem, czyli smutkiem, utratą radości życia i cieszenia się tym. Objawia się to:
- poczuciem stopniowej utraty energii życiowej, zmęczeniem,
- trudnością w rozpoczynaniu czy podejmowaniu nawet prostych decyzji czy codziennych działań (takich, jak wstanie z łóżka, wykonanie czynności higienicznych),
- znacznym spowolnieniem tempa myślenia i wypowiedzi,
- zaburzeniami pamięci, koncentracji i uwagi,
Może też prowadzić do:
- zahamowania psychoruchowego,
- hipersomnii,
- spadku popędu seksualnego,
- zwiększonego poczucia napięcia i lęku,
- utraty sensu życia, pragnienia śmierci, myśli, czy tendencji samobójczych aż po zachowania samobójcze,
- objawów wytwórczych o charakterze psychotycznym rażąco niezgodnych z rzeczywistością (np. poczucie winy, kary, grzechu, nadciągającej katastrofy itp.),
Ogólnie depresja w chorobie dwubiegunowej w znacznym stopniu przypomina jednobiegunowe zaburzenie depresyjne.
Epizod maniakalny. Charakteryzuje się podwyższonym nastrojem:
- nadmiernym poczuciem szczęścia i euforii, także wesołkowatością i nadpobudliwością,
- nadmiernym poczuciem własnej wartości i zawyżoną samooceną,
- nastrojem ekspansywnym (forsowanie własnych planów) z tendencją do wrogości (agresja słowna lub fizyczna wobec przedmiotów, innych osób, ew. samego siebie),
- czasami występuje gonitwa myśli prowadząca do skrajnych przypadkach do słowotoku,
- bezkrytycyzmem wobec swoich objawów („nigdy dotąd taki zdrowy nie byłem”),
- podwyższonym napędem psychoruchowym i nieodczuwaniem zmęczenia pomimo znacznie ograniczonej lub wręcz braku potrzeby snu,
- podejmowaniem niekontrolowanych działań, zachowań w tym ryzykownych lub niezgodnych z uprzednim systemem wartości,
W przebiegu ciężkiej bardzo nasilonej manii mogą pojawić się objawy psychotyczne (wytwórcze), np. urojenia wielkościowe, poczucie misji czy posiadania szczególnych uzdolnień, bycia bliskim znanych postaci lub nawet utożsamienia z nimi (przekonanie, że jest się Chrystusem, papieżem, Piłsudskim itp.).
Epizod mieszany – występują jednocześnie objawy i depresji i manii.
- spowolnieniu psychoruchowemu może towarzyszyć przyśpieszenie myśli, aż do gonitwy myśli, niepokój, drażliwość
lub odwrotnie
- większej aktywności towarzyszyć może poczucie smutku, utraty radości życia, myśli samobójcze; zwłaszcza stany mieszane znane jako pobudzenie z depresją wymagają obserwacji pacjenta pod kątem myśli i tendencji samobójczych.

Najważniejsze podtypy choroby afektywnej dwubiegunowej
Choroba afektywna dwubiegunowa I typu – epizody depresyjne (zwykle liczne) rozdzielone są co najmniej jednym lub kilkoma epizodami manii,
Choroba afektywna dwubiegunowa II typu – epizody depresyjne (zwykle jeszcze cięższe niż w I typie choroby) rozdzielone są jednym lub kilkoma epizodami hipomanii,
Cyklotymia – jest przewlekłym stanem, dystymia (stosunkowo łagodna forma depresji) występuje na przemian ze stanami hipomanii.
Epizod hipomaniakalny różni się od maniakalnego ogólnie:
- mniejszą ilością objawów,
- mniejszym ich nasileniem,
- krótszym czasem trwania,
- zachowanym przynajmniej częściowym krytycyzmem wobec swoich myśli i zachowań,
- mniejszą drażliwością,
- choć występują zaburzenia koncentracji i uwagi, hipomanii nie towarzyszą objawy wytwórcze.

Przyczyny wystąpienia choroby
Czynniki biologiczne:
- uwarunkowania genetyczne (w przypadku choroby obojga rodziców istnieje 75% prawdopodobieństwo choroby u dziecka),
- zaburzenie równowagi neuroprzekaźników,
- towarzyszące choroby somatyczne (np. nadczynność tarczycy),
Czynniki psychologiczne, społeczne i środowiskowe (mogą wyzwalać, nasilać lub łagodzić jej przebieg):
- stresujące wydarzenia życiowe (poważne choroby, śmierć, utrata bliskiej osoby, pracy, czasem poród) zwiększają ryzyko wystąpienia pierwszego lub kolejnego epizodu,
- korzystnie wpływają inne czynniki, np. satysfakcjonuję związki z bliskimi osobami.

Jak lekarz ustala rozpoznanie?
- występują co najmniej dwa epizody choroby w tym co najmniej jeden epizod manii (hipomanii) lub epizod mieszany (może to być także jeden lub kilka epizodów manii (hipomanii) lub epizodów mieszanych rozdzielonych jednym lub kilkoma okresami depresji),
- w przypadku niewystępowania epizodów manii/hipomanii/epizodów mieszanych orzeka się zaburzenie afektywne jednobiegunowe (depresję nawracającą),
- często pierwszym rozpoznaniem jest nawracająca depresja (gdy objawy maniakalne i hipomaniakalne lub mieszane pojawiają się po kilku nawrotach depresji),
- mania nie nastręcza zazwyczaj większych trudności diagnostycznych choć objawy manii mogą czasem prowadzić do diagnozy innej choroby psychicznej np. schizofrenii czy psychozy schizoafektywnej; hipomania, zwłaszcza łagodna, jest nieraz trudna do rozpoznania,
- istotne dla diagnozy są choroby i zaburzenia współwystępujące (np. zaburzenia lękowe, zaburzenia odżywiania się, nadużywanie alkoholu i substancji psychoaktywnych) oraz towarzyszące zaburzenia somatyczne (np. niedoczynność tarczycy),
- ważna jest obserwacja występowania myśli i tendencji samobójczych - próby samobójcze podejmuje od 15-50% pacjentów, a około 15-25% skutecznie popełnia samobójstwo (rozbieżność w tych danych wynika z zastosowania odmiennych metod badawczych),
- pomocne (lecz niewystarczające) mogą być różne kwestionariusze do oceny występowania i stopnia nasilenia zaburzeń nastroju (depresji, manii/hipomanii),
- choroba afektywna dwubiegunowa jest rozpoznawana najczęściej u osób w wieku 20-30 lat (rzadko przed 20 rokiem życia),

Sposoby leczenia
Celem terapii jest uzyskanie remisji w przebiegu choroby (zapobieżenie nawrotom zarówno depresji, jak i manii), leczenie jest długotrwałe, nieraz jako leczenie profilaktyczne trwa przez całe życie osoby chorej. Obejmuje:
Farmakoterapię
- stosuje się leki o właściwościach stabilizujących nastrój: sole litu, kwas walproinowy i jego pochodne, karbamazepinę, lamotryginę, a ostatnio coraz częściej atypowe leki przeciwpsychotyczne, takie jak: aripiprazol, olanazapinę, kwetiapinę (rzadziej klozapinę),
- w ciężkich depresjach stosuje się pod ścisła kontrolą leki przeciwdepresyjne,
- w ostrych epizodach zarówno manii, jak i depresji (silne pobudzenie, lęk, zachowania agresywne lub autoagresywne) – dołącza się zarówno benzodiazepiny oraz klasyczne leki przeciwpsychotyczne (np. haloperidol, zuklopentiksol); w takich przypadkach często potrzebna jest hospitalizacja, przymusowa, o ile pacjent zagraża sobie lub innym lub odmawia leczenia w jakiejkolwiek formie (może się to zdarzyć w manii – chory uważa, że wszystko jest z nim w jak najlepszym porządku),
- czasami konieczne jest stosowanie wielu leków równocześnie (tzw. terapia skojarzona) a w niektórych nasilonych czy lekoopornych przypadkach wskazane jest zastosowanie elektrowstrząsów.
Psychoedukację. Jest to
- informowanie, uczenie, przekazywanie wiedzy i doświadczenia lekarza psychiatry lub innego terapeuty,
- może przebiegać w formie rozmów w trakcie diagnozowania, leczenia i wizyt ambulatoryjnych,
- jest skierowana często także do rodzin pacjentów,
- bardzo ważnym celem psychoedukacji jest m.in. rozeznanie pacjenta w charakterystycznych objawach poprzedzających nawrót choroby (tzw. zwiastunach choroby) i wiedza, co w takim przypadku robić.
Psychoterapię.
- najczęściej zalecana jest w długotrwałych okresach remisji lub remisji niepełnej, często w formie wsparcia,
- istotne są różne formy zajęć terapeutycznych dla pacjentów (m.in. nakierowanych na rozwijanie możliwości i umiejętności kontroli własnych zachowań)



Naszą misją jest towarzyszenie osobom zagrożonym wykluczeniem społecznym w ich drodze do odzyskania pełnej kontroli nad własnym życiem sprawdź >

Kalendarium

Grudzień 2016

29

Nabór na opiekunki do wykonywania specjalistycznych usług opiekuńczych

Towarzystwo Przyjaciół Niepełnosprawnych ogłasza nabór na opiekunki do wykonywania specjalistycznych usług opiekuńczych


Marzec 2017

01

Rozpoczęcie naboru do projektu WiP

Towarzystwo Przyjaciół Niepełnosprawnych prowadzi nabór na 6.miesięczne staże zawodowe

Poszukujemy osób: nieaktywnych zawodowo, niepobierających świadczeń emerytalnych, z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, w wieku 18-64 lata, zamieszkałych na terenie województwa łódzkiego.

Marzec 2017

10

Wizyta Małżonki Prezydenta RP Pani Agaty Kornhauser-Dudy